Packet Tracer bilan tanishuv (interfeys, kabel, ping)

Nima o'rganamiz

Ushbu darsdan keyin siz:

• Packet Tracer'ni o'rnatib, uning ish maydonida qurilma joylashtira olasiz;
• qaysi juftlikka qaysi kabel kerakligini bilib, ulanishni to'g'ri yasay olasiz;
• kompyuterlarga IP manzil berib, o'zingiz qurgan tarmoqda ping bilan aloqani tekshira olasiz.

O'tgan darsda biz mavjud tarmoqni kuzatdik: ipconfig, tracert va ping bilan nima borligini ko'rdik, lekin hech narsa qurmadik. Bugun birinchi marta o'zimiz quramiz.

Haqiqiy switch va router qimmat turadi, ularni sinfda har bir o'quvchiga berib bo'lmaydi. Packet Tracer — Cisco kompaniyasining bepul dasturi: qurilmalarni ekranda ulaysiz, sozlaysiz va sinaysiz. Xato qilsangiz hech narsa buzilmaydi — o'chirib qaytadan boshlaysiz.

Har bo'limda avval o'zingiz qilib ko'rasiz, keyin nima bo'lganini sxemada ko'rasiz, oxirida qoidasini o'qiysiz.

Kerakli narsalar

Packet Tracer Android Studio'dan ancha yengil: yuklash 10–20 daqiqa, o'rnatish bir necha daqiqa.

Akkaunt haqida oldindan biling. Dasturni yuklab olish uchun ham, uni birinchi marta ochish uchun ham Cisco Networking Academy akkaunti so'raladi. Ro'yxatdan o'tish bepul — elektron pochta va parol yetadi. Dastur oynasida Guest Login tugmasi ham bor, lekin u cheklangan marta ishlaydi va har safar bir necha soniya kutish kerak bo'ladi. Shuning uchun akkaunt ochib qo'ygan ma'qul.

Maktabda pochta ochish imkoni bo'lmasa, o'qituvchidan so'rang.

Packet Tracer ham yangilanib turadi. Menyu va tugma nomlari sizdagi versiyada biroz boshqacha bo'lishi mumkin — qadamlarning tartibi esa o'zgarmaydi. Nomi mos kelmasa, ma'nosi bo'yicha izlang: "End Devices", "Connections", "Desktop", "IP Configuration".

1. Packet Tracer interfeysi

Avval qilib ko'ring

Avval dasturni o'rnatamiz.

1. Brauzerda netacad.com saytini oching va bepul akkaunt yarating (Sign up / Ro'yxatdan o'tish).
2. Saytdan Packet Tracer'ni yuklab oling. U "Resources" bo'limida yoki "Getting Started with Cisco Packet Tracer" degan bepul kursning ichida turadi. O'z tizimingizga mos faylni tanlang: Windows 64-bit, macOS yoki Linux.
3. Yuklangan faylni ishga tushiring va Next → Next → Install → Finish qadamlaridan o'ting.
4. Dasturni oching va akkauntingiz bilan kiring.

Endi birinchi qurilmalarni qo'yamiz.

1. Oynaning pastki chap burchagida qurilma turlari turadi. End Devices belgisini bosing — yonidagi qutida aniq modellar chiqadi.
2. Ro'yxatdan oddiy PC ni bosing, so'ng ish maydonining o'rtasiga bosing. PC0 paydo bo'ladi. Yana bir marta takrorlang — PC1 chiqadi.
3. Endi Network Devices → Switches ni oching va 2960 modelini tanlab, ikkala kompyuter orasiga qo'ying. Switch0 paydo bo'ladi.

Skrinshot kutilmoqdaPacket Tracer ish maydoni va uchta qurilma

Tekshirib ko'ring: ish maydonida uchta belgi turibdi va ularning ostida nomlari yozilgan: PC0, PC1, Switch0. Ular hali hech narsa bilan ulanmagan.

Qurilmani noto'g'ri joyga qo'ysangiz, sichqoncha bilan surib ko'chiring. Butunlay o'chirish uchun uni bosib Delete tugmasini bosing.

Nima bo'ldi

Oyna beshta zonaga bo'linadi. Ularni bir marta tushunib olsangiz, qolgan 32 ta darsda izlab yurmaysiz:

1. Ish maydoni — katta oq maydon. Tarmoq shu yerda quriladi.
2. Qurilma turlari — pastki chapdagi kichik qutilar: End Devices (kompyuter, server, telefon), Network Devices (router, switch, hub), Connections (kabellar).
3. Qurilmalar ro'yxati — tanlangan turdagi aniq modellar. 2960 — switch modeli, 1841 yoki 2911 — router modellari.
4. Rejim — o'ng pastda ikki tugma: Realtime va Simulation. Hozircha Realtime'da ishlaymiz: hamma narsa darrov bo'ladi. Simulation rejimida paketni sekinlashtirib, qadam-baqadam kuzatish mumkin — uni 24-darsda ochamiz.
5. Menyu va asboblar — tepada: yangi fayl, saqlash, bekor qilish. O'ng chetdagi asboblar orasida Delete (X) va izoh qo'yish vositalari bor.

Ish maydonida ikki xil ko'rinish bor: Logical (mantiqiy) va Physical (jismoniy). Biz doim Logical'da ishlaymiz — u qurilmalar qanday ulanganini ko'rsatadi. Physical ko'rinish binoni va xonalarni chizish uchun, bizga hozircha kerak emas.

Qoida

Qurilma qo'yish har doim ikki bosishdan iborat: avval pastdan modelni tanlaysiz, keyin ish maydonida joyini bosasiz.

Fayl .pkt kengaytmasi bilan saqlanadi. File → Save As orqali nom bering. Bu fayl ichida butun tarmoq — qurilmalar, kabellar va sozlamalar bor. Uni o'qituvchiga yuborsangiz, u aynan sizning tarmog'ingizni ochadi.

Qurilma nomlari o'z-o'zidan qo'yiladi: PC0, PC1, Switch0. Ularni o'zgartirish mumkin (qurilmani bosib Config → Display Name), lekin bu darsda tegmaymiz — uy vazifasida ham sukut bo'yicha nomlar qoladi.

2. Kabel bilan ulash

Qurilmalar ish maydonida turibdi, lekin ular hali bir-birini "ko'rmaydi". Ularni kabel bilan ulash kerak.

Avval qilib ko'ring

1. Qurilma turlari orasidan Connections ni tanlang — belgisi chaqmoq (yashin) shaklida.
2. Yonidagi ro'yxatdan Copper Straight-Through ni bosing. Uning belgisi — uzluksiz to'g'ri chiziq.
3. Sichqonchani PC0 ustiga olib borib bosing. Kichik menyu chiqadi — FastEthernet0 ni tanlang.
4. Endi Switch0 ni bosing va bo'sh portlardan birini tanlang, masalan FastEthernet0/1.
5. Xuddi shu tarzda PC1 ni ham switch'ga ulang, lekin boshqa portga: FastEthernet0/2.

Skrinshot kutilmoqdaKabel paneli va ulangan qurilmalar

Tekshirib ko'ring: ikkita chiziq paydo bo'ldi. Chiziqning ikkala uchida kichik nuqta turadi. Kompyuter tomonidagi nuqta darrov yashil bo'ladi, switch tomonidagisi esa avval sariq bo'lib, 30 soniyacha o'tgach yashilga aylanadi.

Sariq nuqtani ko'rib "ishlamadi" deb o'ylamang — switch shu vaqt ichida portni tekshirib, o'rganib oladi. Kuting.

Nima bo'ldi

Kabel ichida sakkizta sim bor. Ulardan bir qismi ma'lumot yuboradi, bir qismi qabul qiladi. Ulanish ishlashi uchun bir qurilmaning "yuborish" simi ikkinchisining "qabul qilish" simiga tushishi kerak.

Qurilmalarni ikki guruhga ajratsak, qoida oddiy bo'lib qoladi:

• Turli guruhdagi ikki qurilma (PC ↔ switch) — to'g'ri kabel (Copper Straight-Through). Simlar shundoq o'tadi, chunki switch ularni ichida o'zi almashtiradi.
• Bir guruhdagi ikki qurilma (PC ↔ PC, switch ↔ switch) — krest kabel (Copper Cross-Over). Bu kabelda simlar ataylab kesishtirilgan, chunki hech kim ularni almashtirib bermaydi.

Router ham chekka qurilma hisoblanadi. Shuning uchun router bilan kompyuterni to'g'ridan-to'g'ri ulash uchun krest kabel kerak, router bilan switch uchun esa to'g'ri kabel.

Qoida

Connections ro'yxatidagi asosiy kabellar:

Oltin chaqmoq bilan ishlash oson, lekin uni hozircha ishlatmang. U to'g'ri kabelni o'zi tanlab beradi va siz qoidani o'rganmay qolasiz. Haqiqiy jihozda esa kabelni o'zingiz tanlaysiz.

Ulanish uchidagi nuqta rangi holatni aytadi:

Qizil nuqta ko'rsangiz birinchi navbatda kabel turini tekshiring: PC bilan switch orasida krest kabel ishlatilgan bo'lsa, aynan shunday bo'ladi. Kabelni o'chirish uchun o'ng chetdagi Delete (X) asbobini tanlab, kabelni bosing.

E'tibor bering: zamonaviy haqiqiy qurilmalar kabel turini o'zi sezib, kerak bo'lsa simlarni ichida almashtiradi (bu xususiyat auto-MDIX deb ataladi). Shuning uchun uyingizda ikkala kabel ham ishlab ketishi mumkin. Packet Tracer esa qoidani qat'iy tekshiradi — va bu yaxshi: imtihonda ham, eski jihozda ham qoida shu.

3. IP berish va ping

Kabel ulandi, lekin kompyuterlar hali bir-birini topa olmaydi: ularning manzili yo'q. O'tgan darsda ko'rgan edik — har bir qurilmaning tarmoqda o'z IP manzili bo'lishi kerak.

Avval qilib ko'ring

1. PC0 ustiga bosing — qurilma oynasi ochiladi.
2. Tepadagi yorliqlardan Desktop ni tanlang.
3. IP Configuration ni bosing.
4. Static degan tanlovni belgilang.
5. IPv4 Address maydoniga 192.168.1.1 deb yozing va Tab tugmasini bosing — Subnet Mask o'z-o'zidan 255.255.255.0 bo'lib to'ladi.
6. Oynani yuqori o'ng burchakdagi X bilan yoping. Saqlash tugmasi yo'q — kiritilgan qiymat darrov qo'llanadi.
7. Xuddi shu qadamlarni PC1 uchun takrorlang, faqat manzil 192.168.1.2 bo'lsin.

Endi tekshiramiz.

1. PC0 ni oching → Desktop → Command Prompt.

2. Quyidagini yozib Enter bosing:

   TerminalNusxa olish

   ping 192.168.1.2
   

Skrinshot kutilmoqdaPC0 dagi Command Prompt va ping natijasi

Tekshirib ko'ring: javob qatorlari chiqdi. Ko'pincha birinchi qator Request timed out. bo'ladi, keyingi uchtasi esa Reply from 192.168.1.2 bo'ladi. Oxirida: Packets: Sent = 4, Received = 3, Lost = 1 (25% loss).

Bu xato emas. Xuddi shu buyruqni yana bir marta bajaring — endi to'rttala javob ham keladi va Lost = 0 (0% loss) chiqadi. Nega shunday bo'lgani quyida.

Nima bo'ldi

PC0 manzilni biladi (192.168.1.2), lekin qaysi qurilma ekanini bilmaydi. Tarmoq ichida qurilmalar bir-birini IP manzil bilan emas, apparat manzili bilan topadi — u har bir tarmoq kartasiga zavodda yoziladi.

Shuning uchun PC0 avval hammaga savol yuboradi: "192.168.1.2 kimda?". PC1 javob beradi va shundan keyingina ping paketi yo'lga chiqadi.

Birinchi ping paketi ana shu savol-javobni kutib turolmaydi va "vaqti tugadi" bo'ladi. Ikkinchisidan boshlab javob allaqachon esda saqlangan — shuning uchun hammasi darrov o'tadi.

Xuddi shu narsa haqiqiy tarmoqda ham bo'ladi. O'tgan darsda 8.8.8.8 ga ping qilganingizda buni sezmadingiz, chunki uy routeringizning manzili allaqachon eslab qolingan edi.

Qoida

IP Configuration oynasidagi maydonlar:

Bu darsda faqat birinchi ikkitasi to'ldiriladi. Default Gateway bitta tarmoq ichida kerak emas: paket switch'dan nariga chiqmaydi. Gateway 07-darsda, ikkinchi tarmoqqa chiqqanimizda kerak bo'ladi.

Manzillar bitta tarmoqda bo'lishi shart. 255.255.255.0 niqobida bu degani: birinchi uchta son bir xil, oxirgisi har xil.

Oxirgi son 1 dan 254 gacha bo'ladi. 0 — tarmoqning o'z nomi, 255 — hammaga yuborish uchun band; ular qurilmaga berilmaydi.

Boshqa tarmoqdagi manzilga ping qilsangiz javob boshqacha chiqadi:

Pinging 10.0.0.5 with 32 bytes of data:

Reply from 192.168.1.1: Destination host unreachable.

Diqqat qiling: javob o'zingizning kompyuteringizdan kelyapti. Ya'ni paket umuman yo'lga chiqmadi — PC0 "bu manzil mening tarmog'imda emas, tashqariga chiqish eshigim esa yo'q" deb, o'zi javob berdi. Bu — uy vazifasidagi qo'shimcha topshiriqning javobi.

ping natijasidagi sonlar o'tgan darsdagi bilan bir xil ma'noda:

Packet Tracer'ning Command Prompt'ida ipconfig ham ishlaydi — o'tgan darsdagi buyruqni shu yerda ham sinab ko'ring.

Tez-tez uchraydigan xatolar

Qisqacha

• Packet Tracer — bepul simulyator, netacad.com akkaunti bilan
• Oyna zonalari: ish maydoni, qurilma turlari, modellar, rejim, menyu
• Qurilma qo'yish: avval modelni tanlash, keyin maydonni bosish
• Fayl .pkt kengaytmasi bilan saqlanadi
• Turli guruh (PC ↔ switch) — to'g'ri kabel
• Bir guruh (PC ↔ PC) — krest kabel
• Yashil nuqta — ishlayapti, sariq — kuting, qizil — kabel noto'g'ri
• Manzil: Desktop → IP Configuration → Static
• Bitta tarmoqda birinchi uch son bir xil, oxirgisi har xil
• Bitta tarmoq ichida Default Gateway kerak emas
• Birinchi ping paketi yo'qolishi normal — manzil egasi so'raladi
• Boshqa tarmoqqa ping: Destination host unreachable — o'zingizdan

Uy vazifasi

Bu darsda ikki topshiriq bor, ikkalasi ham shu qo'llanmadagi materialdan chiqadi:

1. Tarmoqni qurish (≈15 daqiqa) — 1 va 2-bo'lim: berilgan sondagi kompyuter va bitta switch qo'yib, to'g'ri kabel bilan ulash va faylni berilgan nom bilan saqlash.
2. Ishlatib ko'rish (≈15 daqiqa) — 3-bo'lim: har bir kompyuterga sizga berilgan tarmoqdan manzil berib, ping bilan tekshirish.

Topshiriq matni shu sahifaning pastida — jurnaldagi raqamingizni tanlaganingizdan keyin chiqadi. Har kimda o'z tarmog'i va o'z fayl nomi bo'ladi.

Ikkinchi topshiriqni birinchisining ustiga quring — yangi fayl yaratmang, o'sha .pkt faylni ochib davom eting va oxirida qayta saqlang.

Skrinshot qanday olinadi? Win + Shift + S bosing, kerakli qismni belgilang, so'ng Word yoki Paint'ga Ctrl + V bilan qo'ying. Ping skrinshotida yozgan buyrug'ingiz ham, javob ham ko'rinib tursin.

Keyingi darsda

Biz manzillarni tayyor holda oldik: 192.168.1.1, .2, .3. Nega aynan shunday va 255.255.255.0 qayerdan kelgani — buni hali bilmaymiz. Bir tarmoqqa nechta qurilma sig'adi, chegara qayerdan o'tadi degan savollarga ham javobimiz yo'q.

Keyingi darsda IP manzil va subnet asoslari bilan tanishamiz — shundan keyin manzillarni o'zingiz hisoblab chiqasiz.