Androidga kirish. Android Studio dasturlash muhitini o'rnatish

Nima o'rganamiz

Ushbu darsdan keyin siz:

• Android ilovasi nimadan tuzilishini va telefonga qanday tushishini tushuntira olasiz;
• Android Studio'ni o'z kompyuteringizga mustaqil o'rnata olasiz;
• birinchi loyihani yaratib, uni emulyatorda ishga tushira olasiz.

Bugungi darsda kod deyarli yozilmaydi. Bugungi ish — ish stolini tayyorlash. Dasturchining ish stoli — Android Studio; usiz keyingi darslar boshlanmaydi.

Har bo'limda avval o'zingiz qilib ko'rasiz, keyin nima bo'lganini sxemada ko'rasiz, oxirida qoidasini o'qiysiz.

Kerakli narsalar

Yuklash uch bosqichda bo'ladi — buni oldindan bilib qo'ying: Android Studio (~1 GB) → SDK (~1 GB) → emulyator obrazi (~1,5 GB). Har biri alohida so'raladi, shuning uchun "yuklab bo'ldim" degan his ikki marta aldaydi.

Maktab kompyuterida administrator huquqi bo'lmasa dastur o'rnatilmaydi — o'qituvchidan so'rang.

Telefon shart emas: ilova kompyuterdagi emulyator — virtual telefonda ochiladi. Telefoningiz bo'lsa, undan ham foydalanish mumkin (quyida "Kompyuteringiz kuchsiz bo'lsa" bo'limi bor).

Uydagi internet sekin bo'lsa, yuklab olishni maktab kompyuterida boshlang — Android Studio bir marta yuklanadi, keyin doim ishlaydi.

Android Studio tez-tez yangilanadi. Menyu va tugma nomlari sizdagi versiyada biroz boshqacha bo'lishi mumkin — qadamlarning tartibi esa o'zgarmaydi. Nomi mos kelmasa, ma'nosi bo'yicha izlang: "Download", "SDK Manager", "Device Manager", "Run".

1. Ilova qanday tuziladi

Avval qilib ko'ring

1. Telefoningizda Play Market'ni oching.
2. O'zingiz doim ishlatadigan ilovani toping (masalan, Telegram).
3. Sahifani pastga suring va "Ilova haqida" (About this app) ni oching.
4. Hajmi (masalan 78 MB) va versiyasi (masalan 11.2.1) ni yozib oling.

Skrinshot kutilmoqdaPlay Market'da ilova sahifasi

Tekshirib ko'ring: hajm bitta son bo'lib turibdi. Ya'ni butun ilova — yuzlab rasm, barcha matnlar va minglab qator kod — telefoningizga bitta fayl bo'lib kelgan.

Nima bo'ldi

Dasturchi kod yozadi va unga rasm, matn, ranglarni qo'shadi. Bular alohida-alohida fayllar. Keyin Android Studio hammasini yig'adi (build) va bitta fayl chiqaradi — APK (Android Package).

Play Market o'sha APK'ni tarqatadi, Android esa uni telefonga o'rnatadi. Siz Play Market'da ko'rgan hajm — shu faylning hajmi.

Katta ilovalarni Play Market bir necha bo'lakka bo'lib yuboradi — telefoningizga faqat kerakli bo'lagi tushadi. G'oya esa o'zgarmaydi: kod alohida yoziladi, yig'iladi, keyin tarqatiladi.

Qoida

Uchta ish har safar shu tartibda bo'ladi: yozasiz → yig'iladi → o'rnatiladi. Keyingi darslarda kod o'zgaradi, bu tartib esa o'zgarmaydi.

E'tibor bering: ilovani sinash uchun Play Market kerak emas. Android Studio APK'ni to'g'ridan-to'g'ri emulyatorga yoki USB bilan ulangan telefonga o'rnatadi — bir necha soniyada.

2. Android Studio o'rnatish

Avval qilib ko'ring

1. Brauzerda developer.android.com/studio manzilini oching.
2. Katta Download Android Studio tugmasini bosing.
3. Shartlarni o'qing, pastdagi katakchaga belgi qo'ying va yuklashni boshlang. Fayl ~1 GB — bir necha daqiqa ketadi.

Skrinshot kutilmoqdaAndroid Studio yuklab olish sahifasi

Tekshirib ko'ring: Yuklanishlar papkasida android-studio-...-windows.exe fayli paydo bo'ldi.

macOS'da .dmg, Linuxda .tar.gz yuklanadi. Quyidagi qadamlar deyarli bir xil — faqat faylni ochish usuli boshqacha.

Endi o'rnatamiz.

1. Faylni ikki marta bosing. Windows ruxsat so'raydi — Yes bosing. Aynan shu yerda administrator huquqi kerak bo'ladi.
2. Setup oynasida Next → Next → Install, oxirida Finish.
3. Android Studio birinchi marta ochilganda "Import Android Studio Settings?" degan savol chiqadi — Do not import settings ni tanlang. Kompyuterda ilgari Studio bo'lmagan, ko'chiradigan sozlama yo'q.
4. Ma'lumot yuborish haqidagi savolga xohlagan javobni bering — ikkalasi ham ishlashga ta'sir qilmaydi.
5. Setup Wizard ochiladi. Install Type so'ralganda Standard ni tanlab, Next bosing.
6. License Agreement sahifasida chapdagi har bir litsenziyani navbat bilan bosib, o'ng tomonda Accept ni belgilang. Hammasi qabul qilinmaguncha Finish tugmasi faollashmaydi — bu joyda ko'pchilik to'xtab qoladi.
7. Finish bosing — Studio SDK'ni yuklab oladi (yana ~1 GB). Bu qadam uzoq davom etadi; oynani yopmang.

Tekshirib ko'ring: "Downloading Components" tugagach Welcome to Android Studio oynasi ochiladi — o'rtada New Project va Open tugmalari turadi. Shu oyna chiqdi — demak o'rnatish tugadi.

Nima bo'ldi

"Android Studio" — bitta dastur emas, uchta narsa birga:

Muharrir (IDE) — kod yoziladigan oyna. Xatolarni ko'rsatadi, so'zlarni to'ldiradi, fayllarni tartibda tutadi.

SDK (Software Development Kit) — Android kutubxonalari va yig'ish asboblari. Aynan shu qism kodni APK ga aylantiradi.

Emulyator — kompyuter ichidagi virtual telefon. Ilovani sinash uchun haqiqiy qurilma shart emas.

Shuning uchun yuklash uzoq: siz bitta dastur emas, uchta narsani birdan o'rnatyapsiz.

Qoida

SDK Manager — Android versiyalarini boshqaradigan oyna. Welcome oynasida More Actions → SDK Manager, loyiha ochiq bo'lsa File → Settings → Languages & Frameworks → Android SDK.

Skrinshot kutilmoqdaSDK Manager oynasi

Kerakli versiyani qo'shish uchun: SDK Platforms varag'ini oching → kerakli API yonidagi katakchaga belgi qo'ying → Apply → chiqqan oynada OK. Studio uni yuklab oladi, katakcha esa to'q rangga o'tadi. Uy vazifasida aynan shu ish so'raladi.

API raqami — Android versiyasining ichki nomeri. API 34 = Android 14, API 35 = Android 15. Loyihada "Minimum SDK" tanlanadi: ilova shu versiyadan boshlab yuqorisida ishlaydi. Minimum SDK qancha past bo'lsa, ilovangiz shuncha ko'p telefonga tushadi.

3. Loyiha va emulyator

Avval qilib ko'ring

1. Welcome oynasida New Project ni bosing.

2. Shablonlar ro'yxatidan Empty Views Activity ni tanlang → Next.

   Diqqat: yonidagi "Empty Activity" — boshqa shablon (Compose usuli). Bizga XML bilan ishlaydigan Empty Views Activity kerak, chunki keyingi darslarda Layout va tugmalar shu yo'lda bo'ladi.

3. Maydonlarni to'ldiring:

   Maydon	Qiymat
   Name	SalomNukus — bitta so'z, lotin harflari, bo'sh joysiz
   Package name	o'z-o'zidan to'ladi — tegmang
   Save location	bo'sh joyi bor disk
   Language	Kotlin
   Minimum SDK	API 24 (Android 7.0)
   Build configuration language	sukut bo'yicha qoldiring

   Package name — ilovaning butun dunyodagi yagona nomi (com.example.salomnukus kabi). Play Market ilovalarni aynan shu nom bo'yicha ajratadi, shuning uchun u takrorlanmasligi kerak.

   Minimum SDK ni API 24 qilib qo'yamiz: ilova Android 7.0 va undan yuqori telefonlarda ishlaydi — bu deyarli hamma qurilma.

4. Finish. Studio loyihani yaratadi va Gradle sync boshlanadi — pastda indikator aylanadi. Birinchi safar 2–5 daqiqa ketadi. Indikator to'xtamaguncha kutasiz.

Endi virtual telefon yasaymiz.

1. O'ng chetdagi Device Manager ni oching. Topolmasangiz: Tools → Device Manager.
2. + tugmasi (Create Virtual Device) → ro'yxatdan Pixel 6 ni tanlang → Next. Ro'yxatda aynan shu qurilma bo'lmasa, eng yaqinini oling.
3. System image — emulyator ichida ishlaydigan Android. Tavsiya etilgan (Recommended) ro'yxatidan birinchisini oling, yonidagi yuklash belgisini bosing va kuting: yana ~1,5 GB yuklanadi. Tugagach Next → Finish.
4. Tepadagi qurilmalar ro'yxatida yangi emulyator turganini tekshiring, so'ng yashil Run tugmasini bosing (yoki Shift + F10).

Skrinshot kutilmoqdaEmulyatorda ishlayotgan ilova

Tekshirib ko'ring: o'ngda emulyator oynasi ochiladi (birinchi safar 1–3 daqiqa), telefon yuklanadi, so'ng ekranda oq sahifa va Hello World! yozuvi paydo bo'ladi.

Endi yozuvni o'zgartiramiz.

1. Chapdagi daraxtda app → res → layout → activity_main.xml ni oching.

2. O'ng yuqoridagi Code rejimiga o'ting.

3. <TextView> ichidan android:text="Hello World!" qatorini toping va faqat qo'shtirnoq ichidagi matnni almashtiring:

   XMLNusxa olish

   android:text="Salom, Nukus!"
   

   Qolgan qatorlarga tegmang — ular yozuvni ekranning o'rtasida ushlab turadi. O'chirib yuborilsa, yozuv yuqori chap burchakka qochadi.

4. Ctrl + S bilan saqlang va yana Run bosing.

Tekshirib ko'ring: emulyatordagi yozuv o'zgardi. Ikkinchi ishga tushirish ancha tez bo'ldi — emulyator allaqachon ochiq edi.

E'tibor bering: XML matnida apostrof (') to'g'ridan-to'g'ri yozilmaydi. android:text="Qo'ng'irot" xato beradi; kerak bo'lsa android:text="Qo\'ng\'irot" deb yoziladi. Shuning uchun uy vazifasidagi yozuvlar apostrofsiz tanlangan.

Nima bo'ldi

Run bosilganda to'rt ish ketma-ket bajariladi:

1. Gradle yig'adi — kod, XML va rasmlar birlashtiriladi.
2. APK tayyor bo'ladi — app/build/outputs/apk/debug/app-debug.apk fayli paydo bo'ladi. Uni telefonga nusxalab ham o'rnatish mumkin.
3. Emulyatorga o'rnatiladi — xuddi Play Market'dan tushgandek.
4. Ilova ochiladi — ekranda birinchi sahifa chiqadi.

Birinchi safar sekin, chunki hamma narsa noldan yig'iladi. Keyingi safarlarda faqat o'zgargan qism qayta yig'iladi — shuning uchun tez.

Qoida

Loyihada yuzlab fayl bor, lekin hozircha uchtasi muhim:

MainActivity.kt ichida shu kod turadi:

class MainActivity : AppCompatActivity() {
    override fun onCreate(savedInstanceState: Bundle?) {
        super.onCreate(savedInstanceState)
        setContentView(R.layout.activity_main)
    }
}

Hozircha bitta qatorni tushunish yetadi: setContentView(R.layout.activity_main) — "ekran sifatida shu XML faylni ko'rsat". Qolgan so'zlarni 02 va 03-darslarda ochamiz.

Kompyuteringiz kuchsiz bo'lsa — real telefon

Emulyator 8 GB xotirada sekin ishlaydi. Telefoningiz bo'lsa, ilovani to'g'ridan-to'g'ri unda ishga tushirish mumkin — bu tezroq:

1. Telefonda Sozlamalar → Telefon haqida ni oching va Build number (Sborka raqami) ustiga 7 marta bosing. "Siz endi dasturchisiz" degan xabar chiqadi.
2. Sozlamalar → Tizim → Developer options ga kiring va USB debugging ni yoqing. Xiaomi'da bu yo'l boshqacha: Qo'shimcha sozlamalar → Dasturchilar uchun.
3. Telefonni USB kabel bilan ulang. Kabel ma'lumot uzatadigan bo'lsin — faqat quvvat beradigan kabelda telefon ro'yxatda ko'rinmaydi. Telefonda USB rejimini "Fayl uzatish (File transfer)" ga qo'ying.
4. "Allow USB debugging?" so'roviga Allow bosing.
5. Android Studio tepasidagi qurilmalar ro'yxatida telefoningiz nomi paydo bo'ladi. Uni tanlab Run bosing.

Ilova haqiqiy telefoningizda ochiladi. Emulyator ham kerak bo'ladi (uy vazifasida so'raladi), lekin kundalik ishda telefon qulayroq.

Tez-tez uchraydigan xatolar

Qisqacha

• Android — telefondagi operatsion tizim, APK — yig'ilgan ilova fayli
• Android Studio = muharrir + SDK + emulyator
• Yangi loyiha: Empty Views Activity, til Kotlin, Minimum SDK API 24
• activity_main.xml — ekran ko'rinishi, MainActivity.kt — mantiq
• Run — yig'adi, APK yasaydi, o'rnatadi, ochadi
• Yuklash uch bosqichda: Studio → SDK → emulyator obrazi (jami 3–4 GB)
• Birinchi yig'ish va birinchi ishga tushirish sekin, keyingilari tez
• Emulyator uchun BIOS'da virtualizatsiya yoqilgan bo'lishi kerak
• XML matnida apostrof \' bilan yoziladi

Uy vazifasi

Bu darsda ikki topshiriq bor, ikkalasi ham shu qo'llanmadagi materialdan chiqadi:

1. O'rnatish va tekshirish (≈18 daqiqa) — 1 va 2-bo'lim: Android Studio'ni o'rnatib, SDK Manager'dan sizga berilgan Android versiyasini qo'shasiz.
2. Birinchi loyiha (≈15 daqiqa) — 3-bo'lim: o'z nomingizdagi loyihani yaratib, emulyatorda ishga tushirasiz.

Topshiriq matni shu sahifaning pastida — jurnaldagi raqamingizni tanlaganingizdan keyin chiqadi.

1-topshiriq uchun Welcome oynasi kerak bo'ladi. Loyiha ochiq bo'lsa u ko'rinmaydi: File → Close Project bosing — Welcome oynasi qaytadi.

Skrinshot qanday olinadi? Win + Shift + S bosing — ekran xiralashadi va sichqoncha bilan kerakli qismni belgilaysiz. Rasm buferga tushadi: Word yoki Paint'ga Ctrl + V bilan qo'ying va saqlang. Butun ekran kerak bo'lsa PrtScn tugmasi ham shu ishni qiladi.

Yuklab olish vaqti bunga kirmagan. Internetingiz sekin bo'lsa, yuklashni kechqurun boshlab qo'ying: kompyuter yuklab olayotganda siz boshqa ish qilaverasiz.

Keyingi darsda

Loyiha yaratildi, lekin uning ichiga hali qaramadik: papkalar nima uchun kerak, res ichida nima turadi, Gradle nima qiladi — bularni bilmaymiz.

Keyingi darsda Androidda loyiha strukturasi bilan tanishamiz — shundan keyin kerakli faylni izlab yurmaysiz.